De geschiedenis van onze spelling, het is een serieus ambitieus project. Daarom, en omdat ik periodes heb dat ik er even niks aan kan doen (ik ben nu eenmaal ook een werkenden mensch), ga ik het onderverdelen in deelprojectjes, en me telkens op zo 1 deeltje concentreren. Tot nu toe heb ik in het wilde weg info zitten verzamelen, op allerlei vlakken, maar dat leidt alleen maar tot chaos. Eerst wat orde dus.
Grosso modo bestaat onze spellinggeschiedenis uit de volgende periodes:
– 13de tot 17de eeuw: dat is de periode waarin men wel in ‘een’ Nederlands schreef, maar zonder dat er ergens regels waren vastgelegd. Niet voor spelling, niet voor grammatica. Ik zeg daarom ‘een’ Nederlands, want de auteurs schreven in hun dialect. Correctie: in een regionaal opgepoetste versie van hun dialect, want ze (zeker de producenten van literaire teksten) waren zich er wel van bewust dat hun teksten buiten hun woonplaats begrijpelijk moesten blijven. Aangezien dit ook een serieuze historisch-fonologische studie vraagt, schuif ik deze periode even naar de achtergrond.
-17de tot 19de eeuw: in de 17de eeuw werd de Statenvertaling of Statenbijbel opgesteld en verspreid, de vertaling van de bijbel in de volkstaal. Opzet was een bijbel te maken die door elke gelovige gelezen en geïnterpreteerd kon worden, onder invloed van het opkomende protestantisme. Dit opzet heeft automatisch tot gevolg dat er een taal gehanteerd moest worden die door (zo goed als) alle Nederlandstaligen gelezen en begrepen moest worden. Naast de bijbel zelf werd dus het Nederlands als taal ook bestudeerd en beregeld, zodat we deze periode als de geboorte van het Nederlands als standaardtaal kunnen beschouwen. Vraag hierbij is: hoe werd de spelling geregeld? Ook deze periode schuif ik naar de achtergrond, omdat dat heel wat opzoekwerk gaat vragen.
-19de eeuw tot nu: in het begin van de 19de eeuw stelde Matthijs Siegenbeek voor het eerst èchte spellingregels op voor het Nederlands, een die in Nederland (niet in Vlaanderen, dat toen onder Napoleon zuchtte en waar het Nederlands niet meer dan een verzameling dialecten was) geruime tijd in gebruik is geweest. De spelling-Siegenbeek werd ondermeer opgevolgd door de spelling De Vries-Te Winkel, die nog steeds de echte basis is voor onze huidige spelling. Mijn opzet is nu al deze ‘spellingen’ door te nemen, en zo te weten te komen welke van de huidige regels uit die periode stammen en waarom ze nu zijn zoals ze zijn. Ik ben inmiddels begonnen met Siegenbeek, het is een stevig werkje (de Korte beschrijving telt bijna 300 pagina’s) in een niet zo makkelijk leesbare taal. Zodra ik erdoorheen ben, schrijf ik een verslagje. Het is alvast duidelijk dat er zeker in die 19de eeuw stevig gebakkeleid is, en dat die heren geleerden dat bij voorkeur in diverse publicaties deden. Het leverde hen alleszins een lange bibliografie op. 🙂

Advertenties